Giữa cái nắng bỏng rát hơn 40 độ C ngoài trời những ngày cuối tháng 5, cánh đồng muối ở xã Hoa Lộc, tỉnh Thanh Hoá như một “chảo lửa” khổng lồ. Dù nắng nóng gay gắt, song vẫn có hàng chục diêm dân miệt mài lao động, mưu sinh. Với họ, càng nắng gắt, vụ muối càng được mùa, nhưng đổi lại là những giọt mồ hôi mặn chát thấm xuống ruộng đồng. Ảnh: Quốc Anh
Để làm ra được hạt muối người làm phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, đòi hỏi sức lực và sự kiên trì. Việc đầu tiên là làm đất nền, sau đó xúc đất vào dạt, tưới nước mặn từ bể vào sân phơi. Tiếp đến, phải ngâm cát vào nước biển (nước mặn độ 1), sau đem cát đó phơi trên sân đất nện. Ảnh: Quốc Anh
Dùng nước biển lọc qua cát đó sẽ được nước mặn hơn gọi là nước mặn độ 2. Lại tiếp tục phơi cát và dùng nước mặn độ 2 lọc qua cát đã phơi được nước mặn độ 3. Sau khi đổ đất, diêm dân sẽ múc nước từ kênh rải vào đất nền, mục đích làm cho đất nền đỡ khô, tăng độ thấm lọc cho nước muối. Ảnh: Quốc Anh
Sau khi phơi đất khô, xúc đất vào lọc lấy nước mặn, sau đó tưới nước mặn từ bể vào sân phơi. Diêm dân căn cứ vào độ nắng, hướng gió để điều chỉnh lượng nước đưa vào sân muối sao cho phù hợp. Những ngày nắng gắt, lượng nước phải được tăng lên, nếu đổ ít nước, muối sẽ kết tinh sớm, hạt muối không đạt chất lượng và hiệu quả sản xuất giảm đi.
Khoảng thời gian từ 15 - 17h là khi nước biển bốc hơi để lại những hạt muối tinh khiết. Lúc này, người dân thu hoạch rồi chở về nhà kho chứa muối, chờ ngày bán. Ảnh: Quốc Anh
Theo người dân, mỗi năm, bà con chỉ có thể sản xuất trong khoảng 6 - 7 tháng, còn những ngày mưa phải nghỉ hoàn toàn. Đặc biệt, nghề này vất vả, thu nhập lại bấp bênh nên hiện nay không còn người trẻ theo, những cánh đồng muối chỉ còn người lớn tuổi bám trụ. Ảnh: Quốc Anh
Nhìn những hạt muối trắng tinh sau những ngày lao động vất vả, ông Lê Văn Thuần (72 tuổi, xã Hoa Lộc) cho biết, ông có hơn nửa đời người gắn bó với ruộng muối. “Nắng càng to thì muối càng nhanh kết tinh. Vì thế, những ngày nắng gắt nhất cũng là lúc diêm dân làm việc vất vả nhất. Người mới làm thường dễ bị choáng vì nắng phản chiếu từ mặt ruộng lên rất nóng”, ông Thuần nói. Ảnh: Quốc Anh
Theo ông Thuần, nghề muối ở xã Hoa Lộc đã tồn tại hàng trăm năm nay. Đây cũng là một trong những cánh đồng muối lớn và còn giữ được nghề truyền thống hiếm hoi của Thanh Hoá. Công việc làm muối phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Chỉ cần một cơn mưa trái mùa, công sức cả ngày lao động có thể tan theo nước biển. Ảnh: Quốc Anh
“Không chỉ cực nhọc, nghề muối còn đối diện với nỗi lo đầu ra bấp bênh. Giá cả nhiều năm nay không ổn định, có thời điểm xuống thấp khiến thu nhập của diêm dân chẳng đáng là bao. Trung bình một ngày lao động vất vả dưới nắng nóng, mỗi người chỉ kiếm được vài trăm nghìn đồng nếu thời tiết thuận lợi”, ông Thuần cho hay. Ảnh: Quốc Anh
Để chống chọi với cái nắng như thiêu như đốt, diêm dân phải mặc kín người, đội nón rộng vành, đeo khẩu trang, đi ủng hoặc quấn nhiều lớp vải quanh chân. Dù vậy, nhiều người vẫn bị bỏng rát da, mất sức sau nhiều giờ lao động ngoài trời. Ảnh: Quốc Anh
Giữa trưa, khi mặt trời như đổ lửa xuống cánh đồng, nhiều diêm dân vẫn chưa thể nghỉ tay. Tiếng cào muối xào xạc hòa cùng tiếng gió biển tạo nên nhịp lao động quen thuộc của vùng quê ven biển. Ảnh: Quốc Anh
Trải qua khoảng 300 năm hình thành và phát triển, nghề làm muối ở xã Hoa Lộc vẫn được nhiều diêm dân gìn giữ như một phần ký ức và sinh kế của vùng ven biển. Hiện nay, HTX Muối Tam Hòa, xã Hoa Lộc có 2 cánh đồng muối với tổng diện tích khoảng 26 ha, duy trì khoảng 80 hộ dân còn bám nghề. Ảnh: Quốc Anh
