Ông Phạm Văn Việt: Ba trụ cột giúp dệt may TP. Hồ Chí Minh bứt phá

Vừa qua, UBND TP. Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo với chủ đề “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số từ các động lực truyền thống và động lực mới trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng”, thu hút sự tham gia của các chuyên gia, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp.

Thách thức hiện hữu của ngành dệt may TP. Hồ Chí Minh

Theo ông Phạm Văn Việt, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Dệt may Thời trang TP. Hồ Chí Minh, ngành dệt may hiện tiếp tục giữ vai trò là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, với kim ngạch khoảng 46 tỷ USD năm 2025, chiếm gần 12% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước và tạo việc làm cho hơn 2,5 triệu lao động.

Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP. Hồ Chí Minh không chỉ gia tăng quy mô mà còn trở thành trung tâm công nghiệp – logistics lớn của cả nước, hội tụ đầy đủ năng lực sản xuất, thương mại và quản trị chuỗi cung ứng của toàn vùng Đông Nam Bộ. Đây được xem là nền tảng quan trọng để ngành dệt may Thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới với kỳ vọng tăng trưởng cao hơn.

Tuy nhiên, từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, ông Phạm Văn Việt cho rằng ngành dệt may đang đối mặt với ba thách thức lớn.

Trước hết là lợi thế chi phí đang dần thu hẹp khi giá đất công nghiệp, chi phí lao động và logistics tại các đô thị lớn liên tục tăng. Hiện chi phí logistics và năng lượng chiếm khoảng 8-10% giá thành sản phẩm may mặc xuất khẩu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu đang tái cấu trúc nhanh chóng. Các thương hiệu quốc tế không chỉ yêu cầu giá cạnh tranh mà còn đặt ra tiêu chuẩn ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, môi trường và giảm phát thải carbon. Đáng chú ý, nhiều thị trường lớn như EU và Hoa Kỳ đã yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất.

Ngoài ra, áp lực cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng khi các quốc gia như Bangladesh, Ấn Độ và Indonesia đang thu hút mạnh đơn hàng nhờ lợi thế chi phí thấp và chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh.

Ba trụ cột thúc đẩy tăng trưởng hai con số

Trước bối cảnh trên, để ngành dệt may TP. Hồ Chí Minh đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, ông Phạm Văn Việt nhấn mạnh cần tập trung vào ba trụ cột chính gồm: mở rộng thị trường, đổi mới công nghệ và chủ động nguồn nguyên liệu.

Về thị trường, yêu cầu cấp thiết hiện nay là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Hiện kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc, chiếm hơn 70% tổng kim ngạch. Điều này khiến ngành dễ bị tổn thương khi nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường này suy giảm. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động mở rộng sang các khu vực tiềm năng như Trung Đông, Nam Á, Nam Mỹ và châu Phi. Đồng thời, thị trường nội địa gần 100 triệu dân cũng cần được khai thác hiệu quả thông qua phát triển thương hiệu thời trang Việt và hệ thống phân phối hiện đại.

Về công nghệ, chuyển đổi sang sản xuất thông minh được xác định là giải pháp then chốt nhằm nâng cao năng suất và giảm chi phí. Theo ông Phạm Văn Việt, năng suất lao động của ngành dệt may Việt Nam hiện vẫn thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực, do đó doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng tự động hóa, thiết kế số, quản trị sản xuất bằng dữ liệu và phát triển chuỗi cung ứng thông minh.

Đáng chú ý, xu hướng sản xuất xanh đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều thương hiệu quốc tế đã đưa tiêu chí sử dụng năng lượng tái tạo vào điều kiện lựa chọn nhà cung cấp. Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) được đánh giá là bước đi quan trọng, mở ra cơ hội cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn điện tái tạo. TP. Hồ Chí Minh có thể xem xét thí điểm các khu công nghiệp sử dụng năng lượng sạch, đặc biệt là mô hình điện mặt trời áp mái, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu.

Về nguyên liệu, việc chủ động nguồn cung trong nước được coi là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị gia tăng. Hiện khoảng 65% nguyên phụ liệu dệt may vẫn phải nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc và một số nước châu Á, làm gia tăng chi phí và hạn chế khả năng tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do.

Với lợi thế địa bàn mở rộng, TP. Hồ Chí Minh được đánh giá có đủ điều kiện để hình thành chuỗi cung ứng dệt may hoàn chỉnh trong vùng, từ sản xuất nguyên liệu, dệt nhuộm đến may mặc và thương mại. Trong đó, Thành phố có thể đảm nhiệm vai trò trung tâm thiết kế, thương mại và điều phối chuỗi cung ứng, trong khi các khu công nghiệp trong vùng phát triển sản xuất quy mô lớn.

Trong giai đoạn phát triển mới, lợi thế cạnh tranh của ngành dệt may sẽ không còn nằm ở lao động giá rẻ mà chuyển sang công nghệ, thiết kế, vật liệu và năng lực tổ chức chuỗi cung ứng. Nếu tận dụng tốt vai trò trung tâm công nghiệp - thương mại - logistics của TP. Hồ Chí Minh mở rộng, ngành dệt may hoàn toàn có thể đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của Thành phố và cả nước.

Đến năm 2025, dệt may Việt Nam đã có mặt tại hơn 130 thị trường trên toàn cầu. Trong đó, chủ lực vẫn là Hoa Kỳ, chiếm khoảng 47% kim ngạch, tiếp theo là châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. 5 thị trường này chiếm khoảng 90% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may cả nước. Ngành dệt may đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 64,5-65 tỷ USD vào năm 2030.