WB: Năm 2026, tăng trưởng GDP toàn cầu dự báo đạt 2,6%

Năm 2026, tăng trưởng toàn cầu dự báo đạt 2,6%

Các cập nhật mới nhất của Ngân hàng Thế giới (WB) cho thấy, kinh tế thế giới đang thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn so với những dự báo trước đó. Tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2026 được điều chỉnh tăng so với ước tính hồi giữa năm, phản ánh việc một số nền kinh tế lớn duy trì được đà tăng trưởng, bất chấp môi trường chính sách và thương mại còn nhiều bất định. 

Tuy nhiên, WB đồng thời nhấn mạnh rằng bức tranh tăng trưởng hiện nay vẫn mang tính “hẹp và yếu”, chưa đủ mạnh để tạo chuyển biến rõ rệt về việc làm và thu nhập tại phần lớn các nền kinh tế đang phát triển.

Theo WB, tăng trưởng toàn cầu dự kiến đạt khoảng 2,6% trong năm 2026, thấp hơn mức 2,7% của năm 2025, trước khi nhích lên 2,7% vào năm 2027. Dù cao hơn dự báo trước đó, WB cảnh báo thập niên 2020 - 2030 nhiều khả năng vẫn là giai đoạn tăng trưởng toàn cầu thấp nhất kể từ những năm 1960. Điều đáng chú ý không chỉ là tốc độ tăng trưởng, mà là sự phân hóa ngày càng rõ giữa các khu vực.

Phần lớn mức điều chỉnh tăng trong dự báo hiện nay đến từ các nền kinh tế phát triển, đặc biệt là Mỹ. Trong khi đó, tăng trưởng của nhóm các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển được dự báo giảm nhẹ, xuống khoảng 4,0% trong năm 2026. Nếu loại trừ Trung Quốc, mức tăng trưởng của nhóm này chỉ còn khoảng 3,7% và hầu như không cải thiện so với năm trước. Với mức tăng trưởng như vậy, nhiều nền kinh tế đang phát triển khó có thể tránh được tình trạng trì trệ thu nhập và áp lực thất nghiệp.

Chính sự mất cân đối này tạo ra một “khoảng trống chiến lược” trong tăng trưởng toàn cầu. Khi các đầu tàu truyền thống không còn đủ mạnh để kéo cả hệ thống, vai trò của các khu vực có tính linh hoạt cao, độ mở lớn và khả năng thích ứng nhanh trở nên quan trọng hơn. Đông Nam Á nổi lên như một khu vực có tiềm năng hấp thụ dòng dịch chuyển về sản xuất, đầu tư và thương mại.

WB chỉ ra rằng tăng trưởng toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào khả năng chống chịu trước các thay đổi chính sách, nhưng năng lực tạo động lực mới lại đang suy giảm. Đây là nghịch lý của kinh tế thế giới hiện nay. Trong nghịch lý đó, những nền kinh tế có thể vừa duy trì ổn định vĩ mô, vừa linh hoạt tái cấu trúc mô hình tăng trưởng sẽ có lợi thế tương đối. Đông Nam Á, với mạng lưới Hiệp định thương mại rộng, dân số trẻ và chi phí cạnh tranh, đang hội tụ nhiều yếu tố này.

Không phải ngẫu nhiên WB liên tục nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa động lực tăng trưởng tại các nền kinh tế mới nổi. Khi tăng trưởng của Trung Quốc được dự báo chậm lại, không gian cho các trung tâm tăng trưởng thay thế trở nên rõ ràng hơn. Đông Nam Á, nếu tận dụng tốt giai đoạn này, có thể không chỉ hưởng lợi từ sự dịch chuyển ngắn hạn, mà còn từng bước củng cố vị trí trong cấu trúc kinh tế toàn cầu mới.

Dư địa mới của khu vực ASEAN

WB cảnh báo tăng trưởng toàn cầu yếu kéo dài, cơ hội của Đông Nam Á không nằm ở việc chạy theo tốc độ ngắn hạn, mà ở khả năng chuyển hóa những biến động toàn cầu thành lợi thế dài hạn. Các quốc gia trong khu vực có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cấp cấu trúc sản xuất và củng cố động lực nội sinh.

Cụ thể, chuỗi giá trị toàn cầu đang tái cấu trúc. Khi các tập đoàn đa quốc gia tìm cách phân tán rủi ro và tối ưu hóa chi phí, Đông Nam Á trở thành lựa chọn tự nhiên nhờ vị trí địa kinh tế và năng lực sản xuất ngày càng cải thiện. WB cho rằng tăng trưởng toàn cầu hiện quá tập trung ở các nền kinh tế phát triển, trong khi nhiều nền kinh tế đang phát triển chưa tận dụng hết tiềm năng hội nhập. Đây chính là “dư địa tăng trưởng” của khu vực ASEAN.

Chất lượng tăng trưởng ngày càng được đánh giá quan trọng. Trường hợp Singapore cho thấy, dù quy mô nhỏ, việc tập trung vào các ngành công nghệ cao và sản xuất có hàm lượng tri thức lớn có thể tạo ra mức tăng trưởng vượt kỳ vọng trong bối cảnh toàn cầu khó khăn. Điều này gợi mở hướng đi cho nhiều nền kinh tế Đông Nam Á, không chỉ thu hút đầu tư, mà phải chọn lọc và nâng cấp.

Việt Nam là ví dụ tiêu biểu cho sự kết hợp giữa tốc độ và quy mô. Năm 2025, tăng trưởng GDP đạt trên 8%, cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung của nhóm các nền kinh tế mới nổi. Quy mô GDP vượt mốc 500 tỷ USD, trong khi xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò trụ cột. 

Đặc biệt, động lực nội sinh trở thành “vùng đệm” quan trọng. WB cảnh báo rằng mức tăng trưởng toàn cầu hiện nay không đủ mạnh để kéo giảm nghèo và tạo việc làm tại nhiều quốc gia. Điều đó đồng nghĩa với việc các nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào bên ngoài sẽ dễ tổn thương hơn. Việc mở rộng thị trường nội địa, nâng cao thu nhập và sức mua của người dân trở thành yếu tố then chốt để duy trì ổn định tăng trưởng.

Đối với Việt Nam và nhiều nước Đông Nam Á, đây vừa là thách thức vừa là cơ hội. Một thị trường nội địa đang mở rộng giúp giảm phụ thuộc vào chu kỳ thương mại toàn cầu, đồng thời tạo nền tảng để doanh nghiệp nội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực. Khi kết hợp với hội nhập quốc tế, động lực nội sinh có thể trở thành lực đỡ quan trọng trong giai đoạn tăng trưởng toàn cầu yếu.

WB cũng nhấn mạnh khả năng chống chịu và năng lực tạo tăng trưởng không thể tách rời nhau quá lâu nếu không gây áp lực lên tài khóa và thị trường tín dụng. Thông điệp này phù hợp với các nền kinh tế Đông Nam Á đang ở ngưỡng phát triển trung bình. Việc tận dụng cơ hội hiện nay đòi hỏi cải cách thể chế, nâng cao năng suất lao động và đầu tư mạnh hơn cho giáo dục, công nghệ.

Đông Nam Á không phải là điểm sáng duy nhất, nhưng là một trong số ít khu vực còn dư địa tăng trưởng rõ ràng. Với Việt Nam, giai đoạn tới không chỉ là bài toán giữ tốc độ, mà là chuyển hóa lợi thế hiện tại thành năng lực cạnh tranh dài hạn. Nếu làm được điều đó, khu vực này có thể không chỉ “đi cùng” tăng trưởng toàn cầu, mà từng bước trở thành một trong những trụ cột mới của kinh tế thế giới.