Bộ Y tế: Tăng cường phối hợp triệt phá tận gốc thuốc giả, thực phẩm giả

Sáng 9/1, Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026. Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn dự và phát biểu tại hội nghị. Cùng dự có đại diện Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Công an, Bộ Tài chính và lãnh đạo các địa phương.

Vi phạm quảng cáo ngày càng tinh vi

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế, Nguyễn Tri Thức cho biết, trong năm 2025, bám sát Chỉ thị số 13/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế đã quán triệt tinh thần “tuyên chiến không khoan nhượng” với tình trạng thuốc giả, thực phẩm giả, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo vệ an ninh y tế và sức khỏe Nhân dân.

Về công tác hoàn thiện thể chế, Bộ Y tế đã chủ động tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 163/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Dược và ban hành 05 Thông tư chuyên môn hướng dẫn về Thực hành tốt sản xuất (GMP), đăng ký lưu hành và kiểm nghiệm thuốc. Qua đó, từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường kiểm soát chất lượng ngay từ gốc. Đối với lĩnh vực an toàn thực phẩm, Bộ Y tế đã xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội vào năm 2026.

Về kiện toàn tổ chức, Bộ Y tế đã kiện toàn Ban Chỉ đạo 389 Bộ Y tế gồm 21 thành viên, bảo đảm hoạt động theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, nâng cao hiệu quả phối hợp nội bộ và liên ngành.

Về hiệu quả thực thi, tỷ lệ thuốc giả tại Việt Nam ở mức dưới 0,1% và tỷ lệ thuốc kém chất lượng ở mức dưới 1% trên tổng số mẫu được lấy kiểm tra. Trong năm 2025, ngành Y tế đã triển khai 65 đoàn kiểm tra hậu mại (32 đoàn dược phẩm, 33 đoàn mỹ phẩm), xử phạt vi phạm hành chính đối với thuốc và mỹ phẩm với tổng số tiền gần 1,5 tỷ đồng. Bên cạnh đó, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cũng đã xử phạt 18 cơ sở thực phẩm bảo vệ sức khỏe với số tiền gần 1,4 tỷ đồng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng Bộ Y tế đã chỉ ra thực trạng sản xuất, kinh doanh thuốc chữa bệnh, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và sữa giả vẫn còn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi, đặt ra nhiều thách thức mới cho công tác quản lý.

Có thể kể đến thách thức từ không gian mạng. Các đối tượng vi phạm đã triệt để lợi dụng sàn thương mại điện tử, mạng xã hội như: Zalo, Facebook, TikTok và các dịch vụ chuyển phát nhanh để tiêu thụ hàng giả. Đặc biệt, việc sử dụng máy chủ đặt tại nước ngoài cũng khiến công tác truy xuất nguồn gốc và xử lý gặp nhiều khó khăn.

Các vi phạm quảng cáo ngày càng tinh vi, xuất hiện tình trạng sử dụng AI để giả mạo bác sĩ, chuyên gia y tế tư vấn, quảng cáo sai sự thật về công dụng của thực phẩm bảo vệ sức khỏe, gây nhầm lẫn nghiêm trọng cho người tiêu dùng. Bên cạnh đó, các vụ việc sản xuất thuốc giả, thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả chủ yếu diễn ra tại các cơ sở bất hợp pháp, nằm ngoài phạm vi quản lý của ngành y tế, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn của chính quyền cơ sở.

Tăng cường phối hợp liên ngành, phản ứng nhanh

Trước thực trạng trên, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức đã nêu một số giải pháp nâng cao hiệu quả và nhiệm vụ trọng tâm năm 2026:

Một là, triển khai cao điểm tết Bính Ngọ 2026. Từ ngày 16/12/2025 đến 15/3/2026, toàn ngành y tế sẽ tổ chức các đợt kiểm tra cao điểm, tập trung kiểm tra đột xuất các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm và sữa tại các địa bàn trọng điểm.

Hai là, tăng cường chế tài, nâng cao tính răn đe. Khẩn trương hoàn thiện dự thảo sửa đổi các Nghị định xử phạt (Nghị định 117, Nghị định 115) theo hướng tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả trong lĩnh vực y tế, kiên quyết thực hiện phương châm “xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số. Trong năm 2026, Bộ Y tế sẽ nghiên cứu quy định bắt buộc gắn mã QR code được mã hóa trên bao bì thuốc và thực phẩm để người dân có thể tự truy xuất nguồn gốc và thông tin doanh nghiệp, đồng thời phối hợp với Bộ Công an triển khai nền tảng định danh hàng hóa y tế trên toàn quốc.

Bốn là, tăng cường phối hợp liên ngành, phản ứng nhanh. Cụ thể, Bộ Y tế tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan Công an và lực lượng Quản lý thị trường trong công tác điều tra, triệt phá tận gốc các đường dây sản xuất hàng giả; tổ chức thu hồi triệt để các sản phẩm vi phạm trên thị trường và không gian mạng.

Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức khẳng định, Bộ Y tế kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp cán bộ có dấu hiệu bao che, tiếp tay cho buôn lậu, gian lận thương mại; yêu cầu các nhà khoa học, nhà quản lý cam kết không quảng cáo sai lệch đối với các sản phẩm y tế.