Ngành điện chủ động bảo vệ hệ thống điện trước các tình huống cực đoan

Sẵn sàng kịch bản vận hành cực đoan mùa cao điểm nắng nóng

Mùa khô năm 2026 đang bước vào giai đoạn cao điểm với áp lực cung ứng điện ngày càng lớn tại miền Bắc. Thời điểm căng thẳng nhất của mùa khô vẫn còn ở phía trước và dự kiến kéo dài đến hết tháng 8. Trước thực tế đó, ngành điện đã chủ động xây dựng các kịch bản vận hành và sẵn sàng kích hoạt các phương án ứng phó đối với những tình huống nắng nóng cực đoan hơn.

Trao đổi với Báo Công Thương, ông Phạm Quang Hòa - Phó Giám đốc Công ty Truyền tải điện 1 - PTC1 (thuộc Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia) cho biết, PTC1 đã lập phương án chi tiết cho việc vận hành cực đoan đến từng TBA, đội đường dây với tình huống các đường dây trục chính hoặc MBA công suất lớn bị quá tải kéo dài. Kinh nghiệm từ việc thực hiện thành công các phương án cấp bách trước đó sẽ tiếp tục được áp dụng linh hoạt. PTC1 sẵn sàng đề xuất Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia - NSMO san tải giữa các cung đoạn đường dây, hoán vị thiết bị ứng cứu nhanh để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các máy biến áp lực; tận dụng khoảng thời gian giữa các đợt nắng nóng để thực hiện thí nghiệm tăng cường MBA, bảo dưỡng và xử lý các điểm tiếp xúc có nhiệt độ tăng cao, đồng thời chuẩn bị đầy đủ vật tư dự phòng.

Đồng thời, PTC1 tiếp tục duy trì và cải tiến hệ thống phun nước làm mát tự động, làm mát cưỡng bức cho bản thể các máy biến áp tại các trạm trọng điểm, tăng cường quạt thông gió công suất lớn cho các phòng điều khiển, phòng rơ-le bảo vệ để tránh sai lệch thiết bị do nhiệt độ môi trường trong trạm tăng cao.

Cùng với đó, toàn bộ các truyền tải điện khu vực trực thuộc PTC1 duy trì trạng thái "3 sẵn sàng", "4 tại chỗ". Các vật tư dự phòng chiến lược (như sứ, phụ kiện, dây dẫn, cột định hình ứng cứu nhanh) luôn được tập kết tại các vị trí xung yếu. Các đội xung kích luôn sẵn sàng cơ động 24/7 để xử lý nhanh nhất nếu xuất hiện bất kỳ tình huống bất thường nào trên tuyến. Khi xảy ra nắng nóng cực đoan, lãnh đạo công ty và lãnh đạo các đơn vị đến các TBA biến áp, đường dây trọng điểm để chỉ đạo công tác vận hành.

Để đáp ứng tốc độ tăng trưởng phụ tải ngày càng cao tại miền Bắc, ông Phạm Quang Hòa cho rằng cần tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc trong đầu tư xây dựng lưới điện truyền tải. Theo đó, Chính phủ, Bộ Công Thương và chính quyền các địa phương cần hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ phê duyệt quy hoạch, giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng đối với các dự án truyền tải điện cấp bách. Việc đưa các công trình nguồn và lưới điện mới vào vận hành đúng kế hoạch được xem là giải pháp căn cơ nhằm nâng cao khả năng dự phòng của hệ thống.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế đặc thù hỗ trợ nguồn lực tài chính cho quá trình hiện đại hóa lưới điện, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng chính sách phù hợp để thu hút, giữ chân đội ngũ lao động kỹ thuật chất lượng cao trong lĩnh vực truyền tải điện.

Đối với công tác bảo vệ hành lang lưới điện, ông Hòa đề xuất Ban Chỉ đạo bảo vệ an toàn công trình lưới điện cao áp tại các địa phương cùng lực lượng công an tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đáng chú ý, vào mùa hè, tình trạng thả diều kích thước lớn gần các tuyến đường dây 220kV - 500kV vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây sự cố. Nhiều loại diều được gắn sáo, khung tre hoặc sử dụng dây kim loại, vật liệu dẫn điện, làm gia tăng nguy cơ phóng điện và mất an toàn hệ thống. Vì vậy, cần nghiên cứu ban hành quy định cấm thả diều tại khu vực dọc các tuyến truyền tải điện, đồng thời tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm nhằm ngăn ngừa rủi ro từ sớm.

Chung tay giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia

Đại diện Công ty Truyền tải điện 1 nhấn mạnh phía sau sự vận hành ổn định của mỗi thiết bị điện, mỗi ánh điện sáng trong từng ngôi nhà hay nhà máy là sự nỗ lực, hy sinh thầm lặng của hàng ngàn cán bộ công nhân viên quản lý vận hành truyền tải điện nói riêng và ngành điện nói chung. Khi người dân tìm nơi tránh nóng, những người lính truyền tải điện và cán bộ, công nhân viên ngành điện vẫn phải làm việc giữa tâm điểm nắng nóng, trên những cột thép cao vút hoặc trong các trạm biến áp đang vận hành đầy tải. Chúng tôi luôn ý thức rằng giữ vững dòng điện chính là giữ vững huyết mạch của nền kinh tế và đời sống nhân dân.

Lưới điện truyền tải 220kV - 500kV giống như động mạch chủ trong cơ thể con người. Khi phụ tải toàn miền Bắc lập đỉnh lịch sử, áp lực dòng công suất đè nặng lên các trục liên kết liên vùng là cực kỳ nguy hiểm. Để chung tay bảo vệ an toàn cho hệ thống điện quốc gia ở quy mô lớn, PTC1 đưa ra các khuyến nghị hành động thiết thực.

Thứ nhất, đối với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp lớn cần chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, hạn chế vận hành các thiết bị công suất lớn vào các giờ cao điểm hệ thống. Đảm bảo các hệ thống tụ bù tại nhà máy hoạt động tốt, không để dòng công suất phản kháng ngược lên lưới gây tổn thất điện năng và sụt áp trên diện rộng, cắt các tụ bù khi không sản xuất tránh đẩy ngược lên lưới.

Thứ 2, đối với các chủ đầu tư, đơn vị thi công gần hành lang lưới điện cần tuyệt đối tuân thủ khoảng cách an toàn, không tự ý vận hành các thiết bị nâng hạ, cần cẩu, phương tiện cơ giới lớn gần đường dây 220kV - 500kV mà chưa có sự giám sát của đơn vị truyền tải. Một sự cố chạm chập nhỏ trên lưới truyền tải có thể gây mất điện toàn bộ một tỉnh hoặc một khu vực kinh tế lớn.

Thứ 3, đối với cộng đồng dân cư dọc theo các tuyến đường dây không trồng các loại cây cao có nguy cơ đổ ngã vào đường dây; không thả diều, vật thể bay, hoặc đốt nương rẫy, rơm rạ dưới gầm và gần hành lang tuyến truyền tải, tránh nguy cơ phát sinh sự cố phóng điện do khói bụi và nhiệt độ cao. Đặc biệt, người dân tuyệt đối không thả diều gần hành lang lưới điện cao áp vì hành vi này không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng do nguy cơ phóng điện cao áp, mà còn có thể gây ngắn mạch làm nhảy máy cắt, dẫn đến mất điện diện rộng trên phạm vi toàn tỉnh giữa tâm điểm nắng nóng.

Thứ 4, đối với các hộ gia đình tiêu thụ điện sinh hoạt cần thực hiện triệt để nguyên tắc tắt các thiết bị khi không sử dụng; sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả; hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn vào khung giờ cao điểm buổi tối.

Khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao, hàng nghìn cán bộ, công nhân ngành điện vẫn làm việc liên tục trên các tuyến đường dây và tại các trạm biến áp để bảo đảm dòng điện vận hành an toàn, ổn định. Để giữ vững hệ thống truyền tải điện không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật của riêng ngành điện mà còn là trách nhiệm bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân trong những tháng cao điểm nắng nóng.