Điểm sáng từ chuyển dịch giá trị
Quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu của Gia Lai ước đạt khoảng 1,067 tỷ USD, giảm 3,3% so với cùng kỳ năm trước. Bức tranh chung có phần chững lại khi khu vực phía Tây giảm mạnh, trong khi khu vực phía Đông vẫn duy trì mức tăng trưởng khá.
Trong bối cảnh đó, ngành chế biến gỗ và sản phẩm từ gỗ tiếp tục nổi lên như một “điểm tựa” quan trọng. Không chỉ đóng góp khoảng 16% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh, ngành này còn cho thấy sự chuyển mình rõ nét về chất lượng tăng trưởng.
Trong quý I/2026, sản lượng bàn ghế gỗ tăng 6,09%, kim ngạch xuất khẩu tăng 19,6%.
Thay vì phụ thuộc vào sản lượng, nhiều doanh nghiệp đã tập trung vào các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Trong quý I/2026, sản lượng bàn ghế gỗ tăng 6,09%, kim ngạch xuất khẩu tăng 19,6%. Đáng chú ý, nhóm sản phẩm bàn ghế wicker ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội, tăng 33,08% về sản lượng và 40,5% về kim ngạch xuất khẩu.
Kết quả này cho thấy một xu hướng chuyển dịch mang tính cấu trúc: từ gia công đơn giản sang chế biến sâu, từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và thiết kế. Đây cũng chính là “chìa khóa” giúp ngành gỗ Gia Lai duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.
Động lực tăng trưởng trong giai đoạn đầu năm chủ yếu đến từ việc hoàn tất các đơn hàng đã ký kết từ cuối năm trước. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh chính sách thuế tại một số thị trường lớn giúp hàng Việt Nam giữ được lợi thế cạnh tranh, hạn chế nguy cơ bị hủy đơn hàng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có quy mô lớn và chuỗi cung ứng ổn định.
Ở phân khúc nguyên liệu, dăm gỗ và viên nén vẫn duy trì tăng trưởng, tuy nhiên biên lợi nhuận đang chịu sức ép khi chi phí đầu vào tăng. Dù vậy, thị trường xuất khẩu viên nén sang Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn khá ổn định, góp phần giữ nhịp sản xuất cho doanh nghiệp.
Hiện, toàn tỉnh có hàng chục nhà máy chế biến dăm gỗ và viên nén với tổng công suất lớn, tạo nền tảng cho phát triển ngành. Định hướng thời gian tới là từng bước giảm tỷ trọng xuất khẩu thô, tăng tỷ lệ sản phẩm tinh chế và nội thất có giá trị cao.
Nâng cao năng lực thích ứng
Bối cảnh thương mại toàn cầu đang đặt ra nhiều thách thức mới. Những biến động về chính sách thuế, chi phí logistics và tình hình địa chính trị khiến hoạt động xuất khẩu gỗ trở nên khó lường hơn.
Việc chi phí vận chuyển có thể tăng mạnh, cùng với thời gian giao hàng kéo dài, đang tạo áp lực không nhỏ lên doanh nghiệp. Không chỉ chi phí đầu vào tăng, mà khả năng dự báo thị trường cũng trở nên khó khăn hơn khi chuỗi cung ứng toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh chiến lược, từ đa dạng hóa thị trường đến tái định vị sản phẩm.
Theo nhiều doanh nghiệp, khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở giá cả mà còn ở tính bất định của thị trường. Nguồn tàu vận chuyển thiếu ổn định, chi phí logistics biến động, trong khi khách hàng ngày càng thận trọng hơn trong đặt hàng và nhạy cảm với giá.
Trước tình hình đó, nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh chiến lược, từ đa dạng hóa thị trường đến tái định vị sản phẩm. Các thị trường như Bắc Mỹ, châu Âu và một số quốc gia châu Á tiếp tục được chú trọng, đặc biệt ở phân khúc yêu cầu cao về chất lượng và tính bền vững.
Ông Lê Anh Vũ, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Xuất nhập khẩu New Sun cho rằng, mặc dù khó khăn song vẫn có nhiều cơ hội nếu doanh nghiệp chủ động thích ứng. “Chúng tôi xác định không chờ thị trường hồi phục mà phải tự nâng mình lên, từ cải tiến sản xuất đến mở rộng khách hàng. Những đơn hàng hiện nay tuy nhỏ hơn nhưng ổn định và yêu cầu cao hơn, buộc doanh nghiệp phải thay đổi theo hướng chuyên nghiệp hơn”, ông Vũ chia sẻ.
Theo ông Vũ, doanh nghiệp đang tích cực đầu tư nâng cấp dây chuyền, tối ưu chi phí và đẩy mạnh thiết kế sản phẩm để gia tăng giá trị. Đồng thời, việc mở rộng thị trường sang các khu vực có nhu cầu ổn định như châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc được xem là hướng đi lâu dài.
Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Đình Kha, Phó Giám đốc Sở Công Thương Gia Lai cho biết: Chi phí vận chuyển có thể tăng 15-25% so với trước, hàng hóa phải lưu lại lâu hơn tại các cảng trung chuyển, làm phát sinh thêm chi phí lưu kho và ảnh hưởng tiến độ giao hàng. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến giá thành sản phẩm và khả năng cạnh tranh, trong khi sức mua tại nhiều thị trường vẫn chưa phục hồi hoàn toàn. Do đó, yếu tố quyết định nằm ở năng lực nội tại của doanh nghiệp, từ chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc đến đáp ứng các yêu cầu giảm phát thải.
"Chúng tôi khuyến khích doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại, từ tiêu chuẩn sản xuất, truy xuất nguồn gốc đến đáp ứng các yêu cầu về giảm phát thải. Đồng thời, việc tận dụng hệ thống thương vụ và các chương trình xúc tiến thương mại cũng được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng đơn hàng", ông Kha nhấn mạnh.
Trong bối cảnh nhiều thách thức đan xen, khả năng thích ứng và chuyển đổi sẽ là yếu tố quyết định. Với hướng đi tập trung vào giá trị gia tăng và thị trường bền vững, ngành gỗ Gia Lai đang cho thấy nỗ lực “đi ngược dòng” để giữ vững vai trò trụ cột trong tăng trưởng xuất khẩu của tỉnh.
