Quốc gia nào sẽ giành ưu thế trong cuộc đua AI toàn cầu?

Chi phí năng lượng là yếu tố then chốt

Nhận định này được Tổng Giám đốc điều hành Microsoft, ông Satya Nadella, đưa ra tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ngày 20/1, khi các nền kinh tế lớn đang tăng tốc đầu tư hạ tầng để nắm bắt làn sóng công nghệ được coi là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của thập niên tới.

Theo ông Nadella, khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng thâm nhập sâu vào mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, mối liên hệ giữa tăng trưởng và chi phí năng lượng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. “Tăng trưởng GDP ở bất kỳ nơi nào sẽ có mối tương quan trực tiếp với chi phí năng lượng trong việc sử dụng AI” - CEO Microsoft nhấn mạnh.

AI là lĩnh vực tiêu thụ điện năng ở quy mô lớn, từ vận hành các trung tâm dữ liệu, hệ thống điện toán hiệu năng cao cho đến chuỗi sản xuất và cung ứng chip bán dẫn. Trong bối cảnh đó, chi phí năng lượng không còn là yếu tố đầu vào thuần túy, mà trở thành một lợi thế chiến lược dài hạn, quyết định vị thế cạnh tranh của mỗi quốc gia.

Một khái niệm đáng chú ý được CEO Microsoft đề cập là “token” - đơn vị xử lý cơ bản trong các mô hình AI. Người dùng và doanh nghiệp mua token để thực hiện các tác vụ tính toán, huấn luyện hoặc triển khai mô hình.

Theo ông Nadella, token đang dần trở thành một loại “hàng hóa” toàn cầu mới. Nhiệm vụ của mỗi nền kinh tế, mỗi doanh nghiệp là chuyển hóa các token đó thành giá trị gia tăng và tăng trưởng kinh tế. Do đó, nền kinh tế nào sở hữu “hàng hóa” này với chi phí thấp hơn sẽ nắm lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Thực tế, các tập đoàn công nghệ lớn đang đẩy mạnh đầu tư để giành vị trí dẫn đầu trong hệ sinh thái AI. Microsoft là một ví dụ điển hình khi công bố kế hoạch chi khoảng 80 tỷ USD cho xây dựng các trung tâm dữ liệu AI trong năm 2025, với khoảng 50% ngân sách được triển khai ngoài nước Mỹ.

Quy mô đầu tư thể hiện niềm tin của các doanh nghiệp công nghệ rằng, AI sẽ là trụ cột tăng trưởng dài hạn, đồng thời cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của ngành vào nguồn cung năng lượng và hạ tầng từng khu vực.

Tuy nhiên, người đứng đầu Microsoft lưu ý, việc sử dụng năng lượng - một nguồn lực ngày càng khan hiếm cho AI chỉ có thể được xã hội chấp nhận nếu các ứng dụng AI mang lại giá trị thực chất. “Chúng ta sẽ nhanh chóng đánh mất sự chấp thuận của xã hội trong việc sử dụng năng lượng để tạo ra các token, nếu những token đó không cải thiện được kết quả y tế, giáo dục, hiệu quả khu vực công và năng lực cạnh tranh của khu vực tư nhân” - ông Nadella nhấn mạnh.

Châu Âu và bài toán chi phí năng lượng cao

Theo phân tích của CEO Microsoft, châu Âu đang đối mặt với thách thức lớn khi chi phí năng lượng thuộc nhóm cao nhất thế giới. Ông cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở khâu sản xuất năng lượng, mà còn ở tổng chi phí sở hữu của toàn bộ hệ sinh thái AI. Điều này bao gồm khả năng xây dựng và vận hành các trung tâm dữ liệu, chi phí điện năng dài hạn, cũng như đường cong giá thành của chip bán dẫn - yếu tố cốt lõi quyết định hiệu quả tính toán.

Nhìn lại tiến trình phát triển kinh tế của châu Âu trong nhiều thế kỷ, ông Nadella cho rằng nền thịnh vượng của lục địa này được xây dựng trên khả năng sản xuất những sản phẩm mà thế giới cần. Trong kỷ nguyên AI, lợi thế đó chỉ có thể được duy trì khi châu Âu đầu tư đủ mạnh cho năng lượng và hạ tầng tính toán, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp trong khu vực phát triển và cung ứng các sản phẩm, dịch vụ AI có năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

“Ở châu Âu, các cuộc thảo luận thường tập trung vào chủ quyền. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh thực chất không nằm ở thị trường nội địa, mà ở khả năng để các doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ tài chính vươn ra toàn cầu”. Theo CEO Microsoft, chỉ khi các sản phẩm được phát triển tại châu Âu có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế, khu vực này mới thực sự giữ vững được vị thế trong cuộc đua AI.

Trong kỷ nguyên AI, năng lượng không còn đơn thuần là yếu tố đầu vào, mà đã trở thành thước đo năng lực cạnh tranh quốc gia. Quốc gia nào giải quyết hiệu quả bài toán năng lượng và hạ tầng tính toán, đồng thời định hướng AI phục vụ mục tiêu phát triển bền vững, sẽ nắm giữ lợi thế chiến lược và có nhiều cơ hội vươn lên, khẳng định vị thế trong cuộc cạnh tranh AI toàn cầu.