Thu hoạch gấp rút, lao động ngày càng khan hiếm
Những ngày này, không khí thu hoạch hồ tiêu diễn ra khẩn trương tại các vùng trọng điểm phía Tây tỉnh Gia Lai như Chư Sê, Chư Pưh, Kon Gang, Ia Hrú, Bờ Ngoong, Mang Yang… Tuy nhiên, trái với sự nhộn nhịp thường thấy, năm nay nhiều vườn tiêu rơi vào tình trạng “đỏ cây, thiếu người”.
Không khí thu hoạch hồ tiêu diễn ra khẩn trương tại các vùng trọng điểm phía Tây tỉnh Gia Lai.
Dù giá hồ tiêu đang duy trì ở mức cao, người trồng vẫn không khỏi lo lắng khi nguồn lao động phục vụ thu hái sụt giảm rõ rệt. Không ít hộ phải huy động người thân, thậm chí tổ chức đổi công giữa các gia đình để kịp thời thu hoạch, hạn chế tiêu chín rụng gây thất thoát.
Ông Nguyễn Văn Minh (thôn Ia Ring, xã Bờ Ngoong) cho biết, tình trạng thiếu nhân công năm nay đến khá bất ngờ. “Mọi năm, cứ vào mùa là có sẵn người làm. Năm nay dù tăng tiền công vẫn khó tìm đủ người, nhiều hộ phải xoay xở rất vất vả”, ông Minh nói.
Hiện giá công hái tiêu dao động từ 270.000-300.000 đồng/người/ngày, tăng 30.000-50.000 đồng so với năm trước, chưa kể chi phí ăn uống, đi lại. Tuy vậy, việc tìm được nhóm lao động ổn định để làm xuyên suốt mùa vụ vẫn là bài toán khó.
Tại xã Kon Gang, tình trạng này cũng diễn ra phổ biến. Bà Nguyễn Thị Nga (thôn 2) chia sẻ, gia đình có hơn 2.500 trụ tiêu, trong đó khoảng 500 trụ vừa tái canh. Dù đây là vụ thu hoạch đầu tiên sau tái canh, nhưng việc thuê nhân công lại gặp nhiều trở ngại.
“Giá khoán khoảng 4.000 đồng/kg, còn tính theo ngày thì khoảng 300.000 đồng/người. Giá đã tăng nhưng vẫn khó thuê người. Nhiều vườn tiêu chín mà không kịp hái, ảnh hưởng năng suất”, bà Nga cho hay.
Theo bà Nga, những hộ có sẵn “mối” lao động từ mùa cà phê trước sẽ chủ động hơn, còn lại đa phần đều phải tự tìm kiếm, khá bị động.
Chủ động thích ứng, hướng tới sản xuất bền vững
Theo ông Nguyễn Kim Anh - Trưởng phòng Kinh tế xã Kon Gang, toàn xã hiện có khoảng 650 ha hồ tiêu đang bước vào thu hoạch, song đến nay mới đạt hơn 30% diện tích. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu hụt lao động, trong khi thời tiết năm nay diễn biến bất thường, mưa trái mùa, lạnh kéo dài khiến tiêu chín không đồng đều.
Việc tìm được nhóm lao động ổn định để làm xuyên suốt mùa vụ vẫn là bài toán khó đối với người dân.
“Địa phương đã vận động người dân chủ động nguồn nhân lực tại chỗ, tổ chức đổi công giữa các hộ để đảm bảo tiến độ. Đồng thời khuyến khích người dân đầu tư chăm sóc theo hướng hữu cơ, nâng cao chất lượng sản phẩm”, ông Kim Anh chia sẻ.
Thực tế, những hộ giữ được mối lao động quen vẫn phần nào giảm áp lực. Ông Phạm Thanh Phương (thôn Phú An, xã Ia Le) cho hay, trước đây thường có lao động từ các địa phương lân cận lên làm thuê sau Tết, nhưng khoảng hai năm trở lại đây, nguồn này giảm đáng kể do nhiều người chuyển sang làm việc tại các khu công nghiệp.
“Nhờ có mối hái cà phê lâu năm nên tôi thuê được khoảng 10 lao động, kết hợp với công gia đình nên thu hoạch được hơn 2 tấn tiêu trong vài ngày. So với nhiều hộ khác thì vẫn còn thuận lợi hơn”, ông Phương chia sẻ.
Toàn tỉnh Gia Lai hiện có hơn 8.400 ha hồ tiêu, sản lượng hằng năm đạt trên 28.000 tấn.
Toàn tỉnh Gia Lai hiện có hơn 8.400 ha hồ tiêu, sản lượng hằng năm đạt trên 28.000 tấn. Giá hồ tiêu thời gian gần đây duy trì ở mức tốt đã tạo động lực cho người dân tiếp tục đầu tư sản xuất. Xu hướng trồng xen canh với cà phê, áp dụng quy trình hữu cơ cũng ngày càng phổ biến, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.
Tuy nhiên, bài toán thiếu hụt lao động trong mùa thu hoạch đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về tổ chức sản xuất linh hoạt hơn, đồng thời thúc đẩy cơ giới hóa và liên kết sản xuất để đảm bảo hiệu quả bền vững cho cây hồ tiêu trong những năm tới.
Sau thời gian dài chật vật vì giá rớt thảm, hiện giá hồ tiêu tăng lên hơn 160.000 đồng/kg, mức cao nhất trong gần một thập kỷ qua. Niên vụ 2024-2025 vừa qua là một vụ thắng lớn của người trồng tiêu khi vừa được mùa vừa được giá.
